Iran

Współrzędne: 32 ° N 53 ° E / 32 ° N 53 ° E / 32, 53

Iran (perski: ایران

18. co do wielkości krajem na świecie pod względem powierzchni na 1.648.195 km, Iran liczy ponad 74 mln euro. i zajmuje ważne stanowiska w międzynarodowych bezpieczeństwa energetycznego i gospodarki światowej, w wyniku jego duże zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego.

Iran znajduje się jeden z najstarszych na świecie cywilizacji ciągłym głównych. Były następcą irańskiego Imperium Achemenidów, Seleucydów Greckiej i dwóch kolejnych imperiów irańskich, Partowie i Sasanidzi, przed podbojem muzułmańskim z udziałem 651 CE. Post-irańskiej dynastii i imperium islamskiego rozszerzonej języka perskiego i kultury na całym płaskowyżu irańskiego. Początku dynastii Iranu, które ponownie zapewnił irański niezależności zawarte Tahirids, Saffarids, Samanidzi i Buyids.

Rozkwit literatury perskiej, filozofii, medycyny, astronomii, matematyki i sztuki stał się istotny element cywilizacji muzułmańskiej i zaczął z Saffarids i Samanidzi. Iran po raz kolejny zjednoczonych jako niepodległe państwo w 1501 przez dyna Safawidówchlew

Iran jest członkiem-założycielem Organizacji Narodów Zjednoczonych, NAM, OIC i OPEC. Systemu politycznego w Iranie, na podstawie konstytucji z 1979 r., składa się z kilku połączonych misternie organów zarządzających. Najwyższą władzę państwową Supreme Leader. Shia Islam jest oficjalną religią i perski jest językiem urzędowym.

Nazwa

Termin Iran (ایران) w nowoczesnych Perski wynika z Proto-irańskiej Aryana kadencja, miał córkę Avesta tradycji w Zoroastrianizm. W ten napis, króla perskiego nazwy na Bliskim zawiera określenie Eran (ryn Pahlavi), podczas gdy w języku napis Partów towarzyszącym mu aryjskiej termin opisuje Iran. W czas Ardeshir, Eran zatrzymanych tym znaczeniu, oznaczający ludzi, a nie państwa.

Niezależnie od tego inscriptional wykorzystania Eran odnieść się do ludów irańskich, korzystanie z Eran odnieść się do geograficznego imperium jest potwierdzone we wczesnym okresie Sasanidów. Napis dotyczące Szapur I, syn Ardaszir i następca, obejmuje regiony, które nie były zamieszkane głównie przez Irańczyków w regionach, Eran, takich jak Armenia i na Kaukazie. "Zarówno Eran i aryjskiej pochodzą z Proto-irańskiej Aryānām perspektywie (Land) z (Iranu) Aryas. słowa i pojęcia Airyanem Vaejah ma w nazwę kraju Iran (Lit. kraj Ariów), ponieważ Iran (Eran) jest nowoczesną perski formie Aryana słowa.

Od Sassanian era kraju było znane jako własnego narodu, jak Iran, jednak do zachodniego świata, oficjalną nazwę Iran od 6 wieku pne do 1935 roku był Persia lub podobnych językach obcych (La Perse, Persien, Perzie, itp.). Mohammad Reza Szah ogłosił, że oba terminy mogą oficjalnie być używane zamiennie. Teraz oba terminy są wspólne, ale "Iran" jest wykorzystywany głównie w kontekście politycznym i nowoczesny "Persia" w kontekście historycznym i kulturowym. Od rewolucji irańskiej z 1979 roku, oficjalna nazwa państwa została "Islamska Republika Iranu".

Geografia i klimat

Iran jest największym XVIII kraju na świecie, jego granice z Azerbejdżanem (432 km/268 mil) i Armenia (35 km/22 mil) na północny-zachód; Morza Kaspijskiego na północ, Turkmenistanem (992 km/616 mil) na północny-wschód, Pakistan (909 km/565 mil) i Afganistanie (936 km/582 mil) na wschód, Turcja (499 km/310 mil) i Irak (1458 km/906 mil) na zachód; i wreszcie na wodach Zatoki Perskiej i Zatoką Omańską na południe.

Iran składa się z irańskim Plateau z wyjątkiem wybrzeża Morza Kaspijskiego i Khuzestan. Jest to jedno z państw świata najbardziej górzystych, jej krajobraz zdominowany przez góry chropowaty zakresów oddzielne baseny lub płatów różnych od siebie. Liczbie ludności zachodniej części jest najbardziej górzystym, z zakresów, takich jak Kaukaz, Zagros i Elburs Góry, ostatnie zawiera Iranu najwyższym punkcie, Mount Damavand na 5.610 m (18.406 ft), która jest nie tylko w kraju najwyższy szczyt, ale również najwyższy górskich na zachód Eurazji ląd z Hindukuszu.

W północnej części Iranu jest objęty gęstych lasów deszczowych nazwie Shomal lub dżungli Iranu. Wschodniej części składa się głównie z dorzecza pustynne takie jak Wielka Pustynia e Kavir, największą pustynię Iranu, w północno-środkowej części kraju, a Wielka Pustynia e Lota, na wschodzie, jak również niektórych słonych jezior. To dlatego, że łańcuchy górskie są zbyt wysokie dla chmury deszczowe do osiągnięcia tych regionów. Tylko wielkie równiny znajdują się wzdłuż wybrzeża Morza Kaspijskiego i na północnym krańcu Zatoki Perskiej, gdziegranic Iranu ujścia Szatt al-Arab (lub Arvand Rud) rzeki. Mniejsze, nieciągły równiny znajdują się wzdłuż wybrzeża pozostały w Zatoce Perskiej, przez cieśninę Ormuz i Morza Oman.

klimat waha się od Iranu suche lub półsuche, do subtropikalnych wzdłuż wybrzeża Morza Kaspijskiego i lasy północnej. W północnej części kraju (zwykły wybrzeża Morza Kaspijskiego) temperatura rzadko spada poniżej zera i na obszarze pozostaje wilgotny przez resztę roku. temperatury latem rzadko przekracza 29 ° C (84,2 ° F). Rocznych opadów to 680 mm (26,8 w) we wschodniej części Niziny i ponad 1700 mm (66,9 w) w zachodniej części.

Na zachód, osiedli na doświadczenie Zagros basenu niższe temperatury, ostre zimy z średnimi temperaturami poniżej zera codziennie i śniegu ciężkie. Środkowej i Wschodniej są suche baseny, z mniej niż 200 mm (7,9 in) deszczu, pustynie i okazjonalnych.

Fauna

przyrody Iranu składa się z kilku gatunków zwierząt, w tym niedźwiedzie, gazele, dzikie świnie, wilki, szakale, pantery, rysia euroazjatyckiego, i lisy. Zwierząt domowych to, owce, kozy, bydło, konie, bawoły wodne, osły i wielbłądy. Bażant, kuropatwa, bocian, orły i sokół są rodzime w odniesieniu do Iranu.

Prowincjach i miastach

Iran podzielony jest na trzydzieści województw (Ostan), każdy podlega gubernatorem (استاندار, ostāndār). Prowincje dzielą się na powiaty (shahrestān) i dzieli się na okręgi (Bakhsh) i sub-dzielnic (dehestān).

Iran ma jeden z najwyższych wskaźników wzrostu miast na świecie. Od 1950 do 2002 r., miejskich odsetek ludności wzrosła z 27% do 60%. Teheran, z liczbą ludności 7705036, jest największym miastem w Iranie i jest stolicą. Teheran jest domem dla około 11% ludności Iranu. Teheran, podobnie jak wiele dużych miast, cierpi na poważne zanieczyszczenie powietrza. To jest centrum kraju sieci komunikacji i transportu.

Mashhad, z liczbą ludności 2410800, jest drugim co do wielkości miasto Iranu i centrum prowincji Razavi Khorasan. Meszhed jest jednym z najświętszych miast szyici na świecie, ponieważ jest to miejsce sanktuarium Imam Reza. Jest to centrum turystyki w Iranie, a od 15 do 20 milionów pielgrzymów przejść do sanktuarium Imama Rezy każdego roku.

Innym ważnym irańskim mieście Isfahan jest (1.583.609 mieszkańców), które jest stolicą Isfahan. Naghsh-e Jahan Square w Isfahanie została wyznaczona przez UNESCO na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasta zawiera szeroki wybór miejsc architektury islamu od XI do 19 wieku. Wzrostu podmiejskich okolicach miasta okazała Isfahan Iran na drugi najbardziej zaludnionych metropolii (3430353).

Czwarte miasto w Iranie jest Tabriz (1.378.935 mieszkańców), stolica provience Azerbejdżan Wschodzie. Jest również drugim miastem przemysłowym Iranu po Teheranie. Tabriz był drugim co do wielkości miasto w Iranie aż do końca 1960 i jednego z byłych stolic i pobytu tronu w ramach dynastii Qajar. Miasta okazał się niezwykle wpływowym w najnowszej historii kraju.

Piąte miasto jest Karaj (1.377.450 mieszkańców), położonego w prowincji Teheran i położony 20 km na zachód od Teheranu, u podnóża gór Elburs, jednak miasto jest coraz przedłużenie metropolitalnych Teheranie.

Szóste główne irańskiego miasta Shiraz (1.214.808 mieszkańców) jest stolicą prowincji Fars. Cywilizacji elamicki na zachodzie znaczny wpływ na obszar, który szybko stał się znany w Persji. Starożytni Persowie byli obecni w regionie, z około 9wieku pne i został władcy imperium pod dużym dynastii Achemenidów w 6 wieku przed naszą erą. Ruiny Persepolis i Pasargady, dwóch z czterech stolic imperium Achemenidów, położone są w pobliżu lub Shiraz. Persepolis było uroczyste stolicy Imperium Achemenidów i znajduje się 70 km na północny wschód nowoczesnych Shiraz. UNESCO uznane cytadeli Persepolis jako Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1979 roku.

Historia

Prehistorycznych czasów

Najwcześniejsze zabytki archeologiczne w Iranie znaleziono w Kashafrud i Ganj strony Par, które sięgają paleolitu dolnego. Mousterian narzędzia kamienne wykonane przez człowieka neandertalskiego stwierdzono również. Dowód górnego paleolitu i okresów Epipaleolithic są znane głównie z regionu Zagros w jaskiniach Kermanshah i Khoramabad.

Wczesne społeczności rolniczych, takich jak Czoga Bonut w 8000 lat pne

Wczesnej historii (3200 pne - 625 pne)

Elam był częścią pierwszych urbanizacji w miedzi. Pojawienie się wzmianki z ok. 3000 pne także podobieństwa historii Mezopotamii. W okresie Starego elamicki (Bliski epoki brązu), od około 2800 pne, Elam składało się z królestwa na płaskowyżu irańskim, skupione w Anshan, a od połowy-2nd tysiącleciu pne, była w środku Susa na niżu Khuzestan. Brytania to nadal elamicki istnienia aż do pojawienia of Empires Mediana i Achemenidów.

Proto-Irańczycy pierwszy pojawiły się w następstwie podziału Indo-Irańczyków i przypisanych do tego Bactria-Margiana archeologiczne kompleksu. Aryan (Proto-irańskiej) plemion przybył do Iranu plateau w trzecim tysiącleciu pne, a po drugie, prawdopodobnie w więcej niż jednym fala emigracji i osiadł w nomadów.

Dalszego podziału Proto-Irańczyków na "Wschodniej" i "Western" grupy wystąpił z powodu migracji. W pierwszym tysiącleciu pne Medowie, Persowie, Partowie zaludnionych Bactrians i zachodniej części, a Cimmerians, Sarmatów i Alanów zaludnionych stepach na północ od Morza Czarnego.

Innych plemion zaczęli osiedlać się na wschodnim skraju, na ile na górskich na granicy północno-zachodniej części subkontynentu indyjskiego i do obszaru, który jest obecnie Beludżystan. Inne, takie jak plemiona Scytów rozprzestrzeniania się daleko na zachód, na Bałkanach i jak daleko na wschód w Xinjiang. Awestyjski jest wschodnia Stary język Iranu, który był, składających się na święte hymny i kanon Zoroastrianin Gathas w c. 1000 pne.

Przed-islamskiej państwowości (625 pne - 651 ne)

Medów przypisuje się zjednoczenie-559 pne), największy tego dnia, aż Cyrus Wielki utworzyły jednolity imperium Medów i Persów doprowadziło do Imperium Achemenidów (559-330 pne), a następnie zjednoczenie między narodami i kulturami . Po śmierci Cyrusa, jego syn Kambyzes kontynuował pracę ojca podboju, co czyni znaczne korzyści w Egipcie.

W wyniku walki o władzę po śmierci Kambyzes, Dariusz I został uznany za króla (rządził 522-486 pne). Pod Cyrusa Wielkiego i Dariusza Wielkiego, Imperium Perskiego w końcu stała się największym i najpotężniejszym imperium w historii ludzkości, aż do tego punktu. Granice perskiego imperium rozciągało się od rzeki Indus i Oksus na wschodzie do Morza Śródziemnego na zachodzie, poprzez rozszerzenie Anatolii (dzisiejsze Turcja) oraz Egipt.

W roku 499 pne Ateny pożyczył wsparcia powstania w Milecie, w wyniku której zwolnieniu z Sardes. Doprowadziło to do kampanii przeciwko Grecji Achemenidów zwany wojen grecko-perskich, która trwała w pierwszej połowie 5 wieku pne. Podczas wojen grecko-perskich Persia poczyniła pewne znaczne postępy i zrównane Atenach w 480 pne, ale po serii zwycięstw greckie Persowie zostali zmuszeni do wycofania się. Walka zakończyła się pokojem Kalliasa 449 pne.

Zasad etyki i nauki płynące z Zaratusztra były ściśle przestrzegane przez Achaemenids który wprowadził i przyjęte polityki opartej na prawach człowieka, równości i zakazu niewolnictwa. Zoroastrianizm rozprzestrzeniania unimposed w czasie Achaemenids i poprzez kontakty z narodu żydowskiego na wygnaniu w Babilonie uwolniony przez Cyrus, Zoroastrianin koncepcji dalszego rozmnażania i wpływ religii Abrahama. Złotego Wieku Aten oznaczone przez Arystotelesa, Platona i Sokratesa również powstała w okresie Achemenidów, a ich kontakty z Persji i na Bliskim Wschodzie obfitował. Pokoju, spokoju, bezpieczeństwa i dobrobytu, które zostały przyznane dla mieszkańców Bliskiego Wschodu i Europy Południowo-Wschodniej okazał się rzadko historycznych zdarzeń, niespotykany okresie, w którym handel powodziło, a poziom życia dla wszystkich mieszkańców regionu poprawie.

W 334 roku pne, Aleksander Wielki najechał Imperium Achemenidów, pokonując ostatnio Achemenidów cesarza Dariusza III w bitwie pod Issos w 333 rpne. Opuścił terytorium 328-327 załączone. W każdym z dawnych ziem Achemenidów on zainstalowany w jego własnych funkcjonariuszy dozorców, co doprowadziło do tarć i ostatecznie do podziału dawnego imperium po śmierci Aleksandra, a następnie utworzeniem Seleucydów.

Partów (238 pne-226 ne), na czele z Arsacid dynastii, był trzecim irański królestwo do dominacji irańskiego płaskowyżu, po pokonaniu grecki Seleucydów, począwszy od końca 3 wieku pne, a okresowo kontrolowane Mezopotamii pomiędzy ca. 150 pne i 224 CE. Były to trzecie rodzimej dynastii starożytnego Iranu i trwało pięć wieków. Po zdobycze Media, Asyrii, Babilonii i Elam, Partowie musieli organizować swoje imperium. Była elity tych krajów greckich, a nowi władcy musieli dostosować się do obyczajów, jakby chcieli ich rządów do ostatniego. W rezultacie, miasta zachowały się starożytne praw cywilnych i administracji pozostał niezakłócony.

Partii był arcy-wróg Imperium Rzymskiego na Wschodzie, ograniczenie ekspansji Rzymu poza Kapadocji (centralnej Anatolii). Za pomocą silnie uzbrojonych i opancerzonych cataphract kawalerii, ale bardzo lekko uzbrojonych łuczników komórkowej zamontowane, Partowie, która odbyła się przed własną Rzymu na prawie 300 lat ".

Koniec Partów przyszedł w 224 AD, kiedy to imperium było luźno zorganizowane i ostatni król został pokonany przez Ardaszir I, jeden z wasali imperium. Ardaszir Potem przeszedłem do stworzenia imperium Sasanidów. Wkrótce rozpoczął reformowanie państwa, zarówno ekonomicznie i militarnie. Sasanidzi siedzibą imperium mniej więcej w granicach osiągnięte przez Achaemenids, powołując się na to, jak Erânshahr lub Iranshahr, "Dominion z Ariów", (tzn. Irańczycy), z kapitału w Ktezyfon. Podczas ich panowania Sasanidów walki z Imperium Rzymskiego spowodował taki pesymizm w Rzymie, że historyk Dio Cassius napisał:

W 632 najeźdźców z półwyspu arabskiego zaczął atakować imperium Sasanidów. Iran został pokonany w bitwie pod Al-Kadisija, torując drogę do podboju Persji islamskich.

Podczas Partów, a następnie Sasanidów era, handel na Jedwabny Szlak był ważnym czynnikiem w rozwoju wielkich cywilizacji, Chin, Egiptu, Mezopotamii, Persji, subkontynent indyjski, i Rzym, i przyczyniły się do stworzenia podstaw dla współczesnego świata. Partów pozostaje wyświetlania klasycznej greki w niektórych przypadkach wpływa na zachowanie i tryb ich orientalnych w innych, jest prawdziwym wyrazem różnorodności kulturowej, które cechuje Partów sztuki i życia.

Partowie byli innowatorów z wielu projektów architektury takiej jak Ktezyfon, które później pod wpływem europejskiej architektury romańskiej. Pod Sasanidzi, Iran rozszerzony stosunków z Chinami. Sztuka, muzyka, architektura i bardzo rozkwit i ośrodków, takich jak Szkoła Nisibis i Akademii Gundishapur się znane na całym świecie centra nauki i wiedzy.

Średniowiecze (652-1501)

Po podboju Persji islamskich, w większości miast ziem imperium Sasanidów, z wyjątkiem prowincji i Transoksania Kaspijskiego, znalazł się pod islamskich rządów. Wielu prowincjach Iranu bronili się przed arabskich najeźdźców, ale w końcu nie był w stanie odeprzeć najeźdźców. Jednakże, gdy Arabowie stonowane kraju, wielu miast wzrosła w bunty, zabijanie arabskich gubernatorów, chociaż wzmocnienie arabskich armii udało się układanie bunty.

Jednak konwersji Irańczyków "na islam był złożony proces i jest ogólnie uznane za stopniowe i pojęcia życie w dużej mierze zostały zdyskredytowane,

W wieku 9, islam stał się religią panującą w Persji i konwersji Irańczyków na islam przyniósł głębokie zmiany ich życia i kultury.

Podczas kalifatu Abbasydów spadku, niezależnie

Próby Arabization nigdy nie udało się w ten sposób Iran i ruchów, takich jak Shuubiyah się katalizatory dla Irańczyków do odzyskania niepodległości w ich stosunkach z arabskich najeźdźców. Inne istotne poważne bunty, niektóre Iranu przez muzułmanów i innych lekarzy starych irańskich rządów arabskich przeciwko religii były prowadzone przez Al-Muqanna, Sunpadh, Khurramites, Babak Khorramdin, Maziar, Mardavij, Ustadh Sis i Ya'qub-i Laith Saffari.

Odrodzenie kulturalne w okresie post-Abbasydów doprowadziły do nawierzchni Iranu tożsamości narodowej. Wynikających z ruchu kulturowego osiągnął swój szczyt w wieku 9 i 10. Najbardziej widocznych efektów tego ruchu był kontynuacją języka perskiego, język urzędowy Iranu do dnia dzisiejszego. Ferdowsi, Iran największym poeta epicki, uważany jest dziś za najważniejszą postać w utrzymaniu języka perskiego. Po przerwie milczenie Iran ponownie pojawiły się jako odrębny, inny, charakterystyczny element w islamie.

W 1218, wschodniej prowincji Khwarazmid z Transoksania i Khorasan doznał niszczycielski najazd Czyngis-Chana. W tym okresie ponad połowa ludności Iranu został zabity,

W liście do króla Ludwika IX, Holaku, jeden z wnuków Czyngis-chana, sam wziął odpowiedzialność za 200.000 zgonów w jego rajdy Iranu i kalifatu.

W 1387, Tamerlana pomszczona przez bunt w Isfahanie masakry 70.000 osób.

Iran stopniowo Islamized po upadku imperium Sasanidów, jednak nie było Arabized. Kulturze Iranu ponownie pojawiły się odrębne charakteru odróżniającego i uczynił ogromny wkład do cywilizacji islamskiej.

To ten islam i sufizm perski, który został przywieziony na nowe obszary i nowe ludy jak Turków w Azji Środkowej, Imperium Osmańskiego, a subkontynent indyjski. Wśród głównych irańskich muzułmanów, którzy uprawiana sufizm i pomógł rozprzestrzeniania się islamu przez sufizm, można powiedzieć, Habib Ajami, Hallaj, Hasan Basri, Dżunajd, Bayazid Bistami, MarufKarkhi, Abdul Jilani Qadir, Chishti Moinuddin, Jalaluddin Rumi, Najmuddin Kubra, i Baha-ud-Din Bukhari Naqshband. Należy również pamiętać, wykonane z Abu Hanifa, założyciel szkoły Hanafi myśli, która jest po dziś większość muzułmanów.

Arabski pisarz Ibn Chalduna zauważył, że siedzący tryb kultury, które były niezbędne do rozwoju cywilizacji był zakorzeniony w imperium perskiego.

Jednym z głównych wydarzeń po nadejście islamu w Iranie było powstanie nowego języka perskiego jako ważnego języka indoeuropejskiego. Nowy język perski na ewolucję Bliskim Perskiej, które z kolei pochodzi z Old Perskiej. Nowych perski wchłania znaczną ilość słownictwa Arabski pionierem pisanie książek z gramatyki języka arabskiego.

Kulturowo, Irańczycy zachowali język, podczas gdy arabski używany do rozpraw naukowych i filozoficznych; Po 10. wieku, perski, napisane w zmodyfikowano skrypt Perso-arabski obok arabskiego, została wykorzystana do celów naukowych, filozoficzne, historyczne, matematyczne, muzyczne, medyczne i prac, jak ważne irańskich pisarzy, takich jak Nasir al-Din al-Tusi, Avicenna, Qotb al-Din Shirazi, Gurgani, Naser Khusraw, Biruni, Abdul Qadir Maraghi dokonywania wpłat na perski naukowych piśmie.

Podczas tego okresu, Irańczyków nadal na znacznie większą skalę kulturalnych i naukowych przedsiębiorstw utworzonych przez Sasanidzi.

Nawet w rozwoju naukowym prozy arabskiej się, które różnią się stylem od tego z Koranu, jak perski uczonych Ibn al-Muqaffa miał ważną rolę. Rzeczywiście, klasy urzędników i administracji cywilnej, która była odpowiedzialna za uprawy nauki w pierwszych wieków islamu zajmowali się Persom.

Iranu filozofii po podboju islamskiego występują różne interakcje z Old Iranu filozofii, filozofii greckiej, oraz z rozwojem filozofii islamskiej. Oświetlenie Szkoła Filozofii i transcendentne, są traktowane jako dwa główne tradycje filozoficzne z tego okresu w Persji. Ruchy te w dalszym ciągu także w 11 wieku, w którym powstał uniwersytet Nizamiyya i setki irańskich uczonych i naukowców przyczyniły się do technologii, nauki i medycyny, później wpływ na powstanie europejskiej nauki w okresie renesansu.

Początku czasów nowożytnych (1501-1921)

pierwszy obejmujący Iranu szyici państwa islamskiego powstała w ramach dynastii Safawidów (1501-1722) przez szacha Ismaila I dynastii Safawidów wkrótce stał się głównym władzy politycznej i promować przepływ kontaktów dwustronnych państwa. Szczyt Safawidów było podczas rządów szacha Abbasa Wielkiego. Dynastii Safawidów często wojnę z Imperium Osmańskiego, plemiona uzbeckie i portugalskiego imperium.

Safavids przeniósł swój kapitał z Tabriz do Kazwin, a następnie do Isfahan, gdzie ich patronatem dla sztuki napędzany Iran do jednego z najbardziej produktywnych estetycznie epok. Zgodnie z ich zasada, że państwo stało się wysoce scentralizowanego, pierwsze próby modernizacji wojska zostały wykonane, a nawet różne style architektury rozwiniętych. W 1722 roku na czele buntowników Pasztunów Hotakis Kandaharu pokonał Shah Sultan Hossein i zakończył dynastii Safawidów, ale w roku 1735, Nadir Szach skutecznie wypędzili Pashtuns z Isfahan i siedzibę Afszarydów dynastii.

Następnie wystawił wtargnięcie do Indii w 1738, zabezpieczenie tronu Peacock, Koh-i-Noor, a Darya-ye Noor wśród innych królewskich skarbów. Jego rządy nie trwały długo, jednak, jak został zamordowany w 1747 roku. Mashhad na Afshar dynastii następcą został dynastii Zand w 1750 roku, założony przez Karim Khan, który założył swoją stolicę w Shiraz. Jego rządy przyniosły okres względnego spokoju i dobrobytu.

Dynastii Zand trwała trzy pokolenia, aż Aga Muhammad Khan realizowane Lotf Ali Khan, i założył nową stolicę w Teheranie, oznakowania progu Qajar dynastii w 1794 roku. Qajar kanclerz Amir Kabir siedzibę pierwszy nowoczesny system Iranu uczelni, między innymi reformy modernizacji. Iran poniósł kilka wojen z Imperium Rosyjskiego w czasach Qajar, w wyniku czego Iran tracąc prawie połowę jej terytorium carskiej Rosji i Imperium Brytyjskiego, za pośrednictwem traktatów Gulistan, Turkmenchay i Koń achał. Wielkiego Głodu Perski 1870-1871 Uważa się, że spowodował śmierć ponad 2 mln osób.

Mimo Great Game Iran zdołał utrzymać jej suwerenności i nigdy nie był skolonizowany, w odróżnieniu od sąsiednich państw w regionie. Powtarzające się obcej interwencji i corrUPT i osłabiony zasady Qajar doprowadziły do różnych protestów, które do końca okresu Qajar spowodowały rewolucji konstytucyjnej Iran ustanawiającego naród pierwszy parlament w 1906 roku, w ramach monarchii konstytucyjnej.

Najnowsza historia (1921-obecnie)

W 1925 roku Reza Khan obalił osłabienia Qajar dynastii i stał się Shah. Reza Szah wszczęto industrializacja, budowa kolei i ustanowienie krajowego systemu edukacji. Reza Szach dążyć do zrównoważenia wpływów rosyjskich i brytyjskich, ale kiedy rozpoczęła II wojny światowej, jego rodzącej się więzi Niemcy zaniepokojeni Brytanii i Rosji. W 1941 roku, Wielkiej Brytanii i ZSRR zaatakował Iran do wykorzystania potencjału Iranu kolei podczas II wojny światowej. Szach został zmuszony do abdykacji na rzecz syna, Mohammad Reza Pahlavi.

W 1951 r. po zabójstwie premiera Ali Razmara dr Mohammed Mossadegh, został wybrany na premiera głosowaniu w parlamencie, który został później potwierdzony przez Shah. Jako premier Mossadegh stały się bardzo popularne w Iranie po tym, nacjonalizacji przemysłu Iranu i ropy naftowej. W odpowiedzi brytyjski rząd, kierowany przez Winstona Churchilla, embargiem irańskiej ropy i zaciągnął się powodzeniem w Stanach Zjednoczonych do udziału w spisku obalenia demokratycznie wybranego rządu Mossadegh, aw 1953 prezydent Dwight D. Eisenhower upoważniony Operation Ajax. Operacja zakończyła się pomyślnie, a Mossadegh został aresztowany w dniu 19 sierpnia 1953 roku. Zamach był po raz pierwszy, że Stany Zjednoczone otwarcie obalony wybrany, cywilnego rządu.

Po zakończeniu operacji Ajax, zasady Mohammada Rezy Pahlawiego stał się coraz bardziej autokratyczne. Z American wsparcia, Shah był w stanie szybko zmodernizować infrastrukturę Iranu, ale jednocześnie zgnieciony wszelkich form opozycji politycznej z jego wywiadu, SAVAK. Ajatollah Ruhollah Chomeini stał się aktywnym krytykiem White Revolution szacha i publicznie skrytykował rząd.

Chomeini został aresztowany i uwięziony na 18 miesięcy. Po uwolnieniu w 1964 r. Chomeini publicznie skrytykował rząd Stanów Zjednoczonych. Shah został przekonany, aby wysłać go na wygnanie przez gen. Hassan Pakravan. Chomeini został wysłany najpierw do Turcji, następnie do Iraku, a następnie do Francji. Na wygnaniu, kontynuował wypowiedzieć Shah.

Irańskiej rewolucji

Rewolucji irańskiej, znany również jako rewolucji islamskiej,

W grudniu 1979 r., kraj zatwierdziła teokratyczny konstytucji, zgodnie z którym Chomeini stał Najwyższy Przywódca kraju. Szybkość i sukces rewolucji zaskoczył wielu na całym świecie,

stosunki Iranu z USA gwałtownie się pogorszyły w czasie rewolucji. W dniu 4 listopada 1979 r., grupa irańskich studentów zatrzymanych pracowników ambasady USA, etykietowania ambasady "den szpiegów".

Mimo, że większość kobiet i Afryki amerykańskich zakładników wydane w ciągu pierwszych miesięcy, pozostałe pięćdziesiąt dwa zakładników przeznaczonych do 444 dni. Kolejne próby przez administrację Jimmy Carter do negocjacji lub ratowania się niepowodzeniem. W styczniu 1981 zakładnicy zostali uwolnieni zgodnie z deklaracją Algierze.

Iracki przywódca Saddam Husajn zdecydował się skorzystać z tego, co postrzega się choroby w następstwie rewolucji irańskiej i jego niepopularność z zachodnich rządów. Raz na silne irańskiego wojska, został rozwiązany w czasie rewolucji. Saddam chciał rozszerzyć dostęp Iraku do Zatoki Perskiej przez nabycie terytorium Iraku twierdził, że wcześniej z Iranu podczas rządów szacha. Znaczenie szef do Iraku Khuzestan, która nie tylko posiada istotne ludności arabskiej, ale chwalił bogatych złóż ropy naftowej, jak również. Na jednostronnym imieniu Zjednoczone Emiraty Arabskie, wyspy Abu Musa i małych i większych Tunbs się celów, jak również. W dniu 22 września 1980 r. armii irackiej inwazji na Iran w Khuzestan, wytrącenia wojny irańsko-irackiej.

Chociaż Saddama Husajna kilkakrotnie już sił postępu, przez 1982, irańskie siły udało się zepchnąć z powrotem do Iraku wojska w Iraku. Chomeini starał się eksport na zachód jego rewolucji islamskiej w Iraku, zwłaszcza w większości szyici Arabowie mieszkający w kraju. Wojnie kontynuował przez sześć lat do 1988, kiedy Chomeini, w jego słowa: "wypił kielich trucizny" i przyjęty rozejm za pośrednictwem ONZ. Całkowitej irańskich ofiar wojny oszacowano na dowolnym miejscu pomiędzy 500.000 a 1.000.000, z ponad 100.000 Irańczyków jest ofiar w Iraku broni chemicznej.

Po Iran-Iraq wojny prezydent Akbar Haszemi Rafsandżani i jego administracja koncentruje się na pragmatyczną politykę pro-gospodarczej odbudowy i wzmocnienia gospodarki bez żadnego dramatycznego zerwania z ideologią rewolucji. Rafsandżani służył do 1997 r. kiedy to został zastąpiony przez umiarkowanych reformatorów Mohammad Chatami. Podczas jego dwie kadencje jako prezydent, Chatami opowiada wolności słowa, tolerancji i społeczeństwa obywatelskiego, konstruktywne stosunki dyplomatyczne z innymi państwami, w tym UE i rządami krajów azjatyckich i polityki gospodarczej, która poparła wolnego rynku i inwestycji zagranicznych. Jednak Chatami jest powszechnie uważane za nieskuteczne w realizacji jego celu dokonania Iran bardziej wolne i demokratyczne.

Duże wyzwanie dla władzy politycznej Ahmadineżada i podstawy Islamskiej Republiki sobie doszło w Iranie w 2009 r. wyborów prezydenckich, które odbyło się w dniu 12 czerwca 2009 r.,

Mousavi wydał oświadczenie, oskarżając ministerstwo spraw wewnętrznych, odpowiedzialny za przeprowadzenie wyborów, powszechnego oszustwa wyborczego i wezwał swoich zwolenników do udziału w pokojowych protestów. Złożył również oficjalne odwołanie Radę Strażników do wyborów nowych i bardziej przejrzyste. Protestów, na rzecz Mousavi i przeciwko domniemanemu nadużyć finansowych, doszło w Teheranie. Najwyższy przywódca ajatollah Ali Chamenei wezwał naród do zjednoczenia się w Ahmadineżad, oznakowania jego zwycięstwo jako "ocena Bożego".

Dnia 16 czerwca Rada Strażników ogłosiła, że opowiadać 10% głosów i stwierdziła nieprawidłowości nie było w ogóle, odwoływanie wszystkich skarg wyborczych.

Rząd i polityka

System polityczny Islamskiej Republiki opiera się na Konstytucji z 1979 roku. W związku z tym obowiązkiem rządu islamskiego dostarczenia wszystkim obywatelom równych szans i potrzeby, w celu zapewnienia im pracy, a także zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, tak aby podczas ich postęp może być zapewniona.

System składa się z kilku połączonych misternie organów zarządzających. Najwyższy Przywódca Iranu jest odpowiedzialny za zdefiniowanie i nadzoru ogólnych polityk Islamskiej Republiki Iranu.

Szefowie sądownictwa, radio państwowe i sieci telewizyjnych, dowódcy policji i sił wojskowych i sześciu z dwunastu członków Rady Strażników są powoływani przez Naczelną Kierownik. Zgromadzenie Ekspertów jest odpowiedzialny za nadzór nad Supreme Leader w ramach wykonywania obowiązków prawnych.

Po Najwyższy Przywódca, Konstytucja określa prezydenta Iranu jako najwyższy organ państwowy.

Prezydent jest odpowiedzialny za wykonanie Konstytucji i do wykonywania kompetencji wykonawczych, z wyjątkiem spraw bezpośrednio związanych z Supreme Leader, który ma ostatnie słowo we wszystkich sprawach.

W przeciwieństwie do wielu innych państw, władzy wykonawczej w Iranie nie ma kontroli sił zbrojnych. Mimo, że prezydent mianuje ministrów obrony i wywiadu, jest zwyczajowo prezydenta do uzyskania wyraźnej zgody Naczelnego Leader dla tych dwóch ministrów przed przedstawieniem ich do ustawodawcy o wotum zaufania. Obecny prezydent Iranu, Mahmud Ahmadineżad, wybrany po raz pierwszy w sondażu odpływu w 2005 r. wyborów prezydenckich i ponownie wybrany w wyborach prezydenckich w 2009.

Od 2008 r., ustawodawca Iranu (znany również jako Islamskie Zgromadzenie) jest jednoizbowy organ.

Rada Strażników zawiera dwanaście prawników w tym sześciu mianowanych przez Najwyższy Przywódca. Inne są wybierani przez Parlament spośród prawników wyznaczonych przez szefa wymiaru sprawiedliwości.

Najwyższy powołuje Kierownik szef irańskiego wymiaru sprawiedliwości, który z kolei powołuje się w głowę Sądu Najwyższego i szef prokuratury.

Zgromadzenie Ekspertów, który spotyka się raz w roku przez tydzień, obejmuje 86 "cnotliwy i dowiedział się" duchownych wybieranych przez prawo wyborcze dla dorosłych ośmioletnie kadencje. Podobnie jak w przypadku wyborów prezydenckich i parlamentarnych, Rada Strażników określa kwalifikacji kandydatów.

Lokalne rady miasta są wybierani w drodze głosowania na czteroletnią kadencję we wszystkich miastach i miejscowościach Iranu. Zgodnie z art siedem konstytucji Iranu, tych rad wraz z Parlamentem są "podejmowania decyzji i organów administracyjnych państwa. Tej części konstytucji nie zostało wykonane do dnia1999 r., kiedy pierwsze lokalne wybory do rad odbyły się w całym kraju. Rady mają wiele obowiązków, w tym wyboru burmistrzów, nadzór nad działalnością gmin, badania, planowanie, koordynację i realizację społecznych, kulturalnych, edukacyjnych, zdrowotnych, ekonomicznych i wymogi dotyczące dobrostanu ich okręgów wyborczych.

Polityki zagranicznej i wojskowej

stosunków zagranicznych Iranu opiera się na dwóch strategicznych zasad: wyeliminowanie czynników zewnętrznych w regionie i prowadzą szerokie kontakty dyplomatyczne z rozwijających się i krajów neutralnych. Iran utrzymuje stosunki dyplomatyczne z niemal każdego członka Organizacji Narodów Zjednoczonych, z wyjątkiem Izraela, Iran nie uznaje, i Stanach Zjednoczonych od rewolucji irańskiej.

Islamska Republika Iranu ma dwa rodzaje sił zbrojnych: siły zbrojne Islamskiej Republiki Iranu Army, Islamic Republic of Iran Air Force, Islamskiej Republiki Iranu, Marynarki Wojennej i Korpusu Straży Rewolucji Islamskiej (IGR), łącznie około 545.000 aktywnych żołnierzy. Iran posiada około 350.000 Sił Rezerwowych łącznie około 900.000 wyszkolonych żołnierzy.

Od rewolucji irańskiej, aby przezwyciężyć zagranicznych embargo, Iran stworzył własny przemysł wojskowy, wyprodukowane z własnej cysterny, transportery opancerzone, kierowanych rakiet, łodzi podwodnych, okrętów, niszczyciel rakietowy, systemy radarowe, śmigłowce i samoloty. Fajr-3 (Mirv) jest obecnie najbardziej zaawansowanym Iran pocisków balistycznych, jest to pocisk paliw płynnych z nieznanym zasięgu, który został opracowany i produkowany w kraju.

Gospodarka

Gospodarka Iranu jest mieszaniną centralnego planowania, własności państwowej ropy naftowej i innych dużych przedsiębiorstw, rolnictwa wsi i małych prywatnych przedsiębiorstw handlu i usług.

wydatków rządu przyczyniły się do średniej rocznej stopy inflacji z 14% w okresie 2000-2004. Od 2007 r., Iran zdobył 70000000000 dolarów rezerw dewizowych w większości (80%) z ropy eksportu ropy.

Blisko 1,8% krajowego zatrudnienia jest generowane w sektorze turystyki, która jest planowana na 10% wzrost w ciągu najbliższych pięciu lat. Słaba reklama, niestabilna warunków regionalnych, biedny wizerunku w niektórych częściach świata, oraz brak skutecznego systemu planowania w sektorze turystycznym wszystkie utrudnia rozwój turystyki.

Administracja nadal śledzi plany reformy rynku poprzedni i stwierdziła, że Iran będzie dywersyfikacji ropy częste uciekanie gospodarki. Iran opracował także biotechnologia, nanotechnologia, i przemysłu farmaceutycznego. Silnego rynku ropy od 1996 roku pomógł łatwość presja finansowa na Iran i pozwoliły na terminowe płatności Teheranu obsługi zadłużenia.

Iranu deficyty budżetowe chroniczny problem, głównie z powodu dużych dotacji państwowych, które zawierają środki spożywcze, a zwłaszcza benzyny, w sumie ponad 84000000000 dolarów w 2008 r. w sektorze energii. W 2010 r. plan reform gospodarczych został zatwierdzony przez parlament do ograniczenia subsydiów i zastąpić je stopniowo z wybranymi pomocy społecznej. Celem jest przejście do wolnego rynku ceny w 5-letni okres i zwiększyć wydajność.

W ciągu ostatnich 15 lat, władze stawiają nacisk na lokalnej produkcji krajowej zużycia zorientowane towarów, takich jak sprzęt AGD, samochody, produkty rolne, farmaceutyczne, itp. Obecnie Iran posiada dobry przemysłu wytwórczego, pomimo ograniczeń nałożonych przez zagraniczne krajów. Jednak znacjonalizowane branżach, takich jak bonyads często były źle zarządzane, przez co ich skuteczność i niekonkurencyjne z lat. Obecnie rząd stara się prywatyzacji tych sektorów, i, mimo sukcesów, wciąż wiele problemów do pokonania, jak tyle korupcji w sektorze publicznym i braku konkurencyjności.

Iran prowadzi produkcji przemysłu w dziedzinie produkcji samochodów i transportation, materiałów budowlanych, sprzętu AGD, żywności i towarów rolnych, uzbrojenia, wyrobów farmaceutycznych, technologii informatycznych, energii i petrochemii na Bliskim Wschodzie.

Energia

Iran zajmuje drugie miejsce w świecie zasoby gazu ziemnego i ropy w trzecim. produkcji przemysłu Oil średnio 4000000 baryłek dziennie (640.000 m3 / d) w 2005 r., w porównaniu ze szczytem z sześciu milionów baryłek dziennie w 1974 roku osiągnęła. W 2000, infrastruktury przemysłu coraz bardziej nieefektywne ze względu na opóźnienia technologicznego. Kilka otworów badawczych zostały wywiercone w 2005 roku.

W 2004 r., duża część rezerw gazu naturalnego w Iranie były niewykorzystane. Dodanie nowych elektrowni wodnych oraz usprawnienie konwencjonalnych elektrowni węglowych i olejowych wzrost mocy zainstalowanej do 33.000 megawatów. Tej kwoty, około 75% było w oparciu o gaz ziemny, 18% ropy naftowej i 7% na elektrowniach wodnych. W 2004 r. Iran otworzył swój pierwszy wiatrowej i geotermicznej, a pierwsze słonecznej roślin do trybu online w 2009 roku.

Trendy demograficzne i intensywnej industrializacji spowodował zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrośnie o 8% rocznie. Celem rządu 53.000 MW mocy zainstalowanej do 2010 r. ma zostać osiągnięty poprzez wprowadzenie na linię nowych opalanych gazem i dodanie wodnej, energetyki jądrowej i zdolności wytwórcze. pierwszy jądrowych Iranu elektrowni w Bushehr jest przejść do trybu online roku 2010.

Demografia

Iran to kraj składający się z różnych ludzi, wielu religii i grup etnicznych cementuje kultury perskiej. Większość ludności mówi perski język, który jest również w języku urzędowym kraju, jak również innych języków lub dialektów irańskich. Języki tureckie i dialektów (zwłaszcza Azerbejdżanu) mówi się w różnych dziedzinach, w Iranie. Dodatkowo, arabski jest używany w południowo-zachodniej części kraju.

Dokładny podział etnicznych Iran nie jest znane, jak nie ma oficjalnych liczb, jednak niektóre organizacje dokonały oszacowania. Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych opublikował szacunkowe: Persowie (65%), Azerowie (16%), Kurdowie (7%), Lurs (6%), Arabowie (2%), Baluchi (2%), Turkmeni (1%), tureckich grup plemiennych, takich jak Qashqai (1%), Iranu i innych, nie-tureckich grup, takich jak Ormianie, Asyryjczycy i Gruzinów (mniej niż 1%). Według nich się mówi perski jako język ojczysty przez co najmniej 65% ludności i jako drugi język przez dużą część pozostałych 35%.

CIA World Factbook szacuje się następująco: Persowie (51%), Azerowie (24%), tym ta i mazanderański (8%), Kurdowie (7%), Arabowie (3%), Baluchi (2%), Lurs (2 %), Turkmeni (2%), Laks, Qashqai, Ormian, Żydów, perski, Gruzini, Asyryjczyków, Czerkiesi, tats, Mandaeans, Cyganów, Brahuis, Hazara, Kazachów i inne (1%).

ludności Iranu znacznie wzrosła w drugiej połowie 20 wieku, sięgając około 75 milionów w roku 2009. Kobiety dzisiaj komponować ponad połowa przychodzących klas szkół wyższych w całym kraju i nadal odgrywać coraz kluczową rolę w społeczeństwie.

Iran gospodarze jednym z największych społeczności uchodźców na świecie, z ponad miliona uchodźców, głównie z Afganistanu i Iraku.

Religia w Iranie jest zdominowany przez oddział szyici Twelver islamu, który jest oficjalną religią państwową, której około 89% Irańczyków należą. Około 9% Irańczyków należą do gałęzi islamu sunnickiego, głównie Kurdów i Iranu beludżi sunnickiej. Pozostałe 2% to nie-muzułmańskich mniejszości religijnych, w tym bahaitów, mandaici, hinduiści, Wierni, Yarsanis, Zoroastrians, Żydów i chrześcijan.

Tych trzech mniejszości religijnych są oficjalnie uznawane i chronione, a które zarezerwowane miejsca w Madżlis (parlament). Jednak Bahaizm, Iran największym religious mniejszości,

Według irańskiej konstytucji, rząd jest zobowiązany do zapewnienia każdemu obywatelowi kraju, dostęp do zabezpieczenia społecznego, który obejmuje emerytury, bezrobocia, starości, inwalidztwa, wypadków, katastrof, zdrowia i leczenia i opieki. Jest to objęte dochodów publicznych oraz dochody uzyskane z wkładu publicznego. Światowej Organizacji Zdrowia w ostatnim raporcie na temat wydajności systemów opieki zdrowotnej szeregach Iranu przy 58. poziomie zdrowia i ogólnej wydajności systemu ochrony zdrowia 93-gi wśród narodów świata.

Kultura

Kultura Iran jest mieszanką dawnych przed-islamskiej kultury i kultury islamu. Kulturze Iranu, prawdopodobnie pochodzi z Azji Środkowej i kultury Andronovo jest sugerował jak poprzednik Iranu ca kultury. 2000 pne. Kulturze Iranu od dawna dominuje kultura Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej, z języka perskiego za intelektualistów przez większą część 2. tysiąclecia, a język religii i ludności przed tym.

Epoki Sasanidów była ważnym i wpływowym okres historyczny w Iranie, kulturze Iranu pod wpływem Chin, Indii i cywilizacji rzymskiej znacznie,

Po Islamicization Iranu rytuały islamu przeniknęły w kulturze Iranu. Najbardziej widocznym z nich jest upamiętnienie Husajn ibn Ali. Co roku w Aszura większość Irańczyków, w tym Ormianie i Zoroastrians udziału w żałobie męczenników walki z Karbala. Codziennego życia w nowoczesnym Iran jest blisko powiązanych z szyizmu kraju i sztuki, literatury, architektury i są stale obecne przypomnienie głębokich tradycji narodowej i szerszej kultury literackiej.

Irańskiego Nowego Roku (Nowruz) to starożytna tradycja obchodzony w dniu 21 marca z okazji początku wiosny w Iranie. Jest również obchodzony w Afganistanie, Republiki Azerbejdżanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Tadżykistanu, Kazachstanu, a wcześniej także w Gruzji i Armenii. Jest również obchodzony przez Kurdów irackich i Anatolii. przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) w 2009 roku.

Iran kuchnia jest zróżnicowana, z każdej prowincji oferuje dania, a także tradycje kulinarne i style, różne w regionach. Główne dania kuchni perskiej to kombinacje ryżu z mięsem, drobiem lub rybami, a niektóre cebuli, warzyw, orzechów, ziół. Zioła są często stosowane razem z owocami, np. śliwki, granaty, pigwy, śliwek, moreli i rodzynek. Irańczycy także zazwyczaj jeść jogurt naturalny (perski: ماست, maszt) z lunchu i kolacji, ale jest podstawą diety w Iranie. Do osiągnięcia zrównoważonego smaku, aromatów charakterystycznych, takich jak szafran, suszone limonki, cynamon, natka pietruszki i miesza się delikatnie i używane w niektórych specjalnych potraw. Cebulę i czosnek są zazwyczaj wykorzystywane do przygotowywania towarzyszącego oczywiście, ale także podczas posiłków serwowane osobno, albo w postaci surowej lub marynowane. Iran jest również słynie z kawioru. Iranu żywności nie jest ostry.

Irańskie kino kwitnie w nowoczesnych Iranu i wielu irańskich dyrektorów zdobył uznanie na całym świecie za swoją pracę. Irańskie filmy zdobyły ponad trzysta nagród w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Jednym z najbardziej znanych reżyserów jest Abbas Kiarostami. Media w Iranie jest mieszaniną prywatnych i państwowych, książek i filmów, ale musi zostać zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury i Orientacji Islamskiej, przed ich dopuszczeniem do publicznej wiadomości. Internet stał się niezwykle popularny wśród irańskiej młodzieży. Iran jest czwartym co do wielkości na świecie kraju blogerów.

Języka i literatury

Artykuł 15 konstytucji stanowi, Iranu, że "język urzędowy (w Iranie) ... jest perski ...... używania języków regionalnych i plemiennych w prasie i mediach, a także do nauczania literatury w ich szkoły, może oprócz Persów. " Perski służy jako lingua franca w Iranie i publikacje są najbardziej i audycjach w tym języku.

Obok Perskiej, istnieje wiele publikacji i audycjach stosunkowo popularne w innych językach, takich jak Iran azerski, kurdyjski, a nawet wmniej popularne, takie jak Arabski i Armenii. Wielu językach pochodzi z Iranu, ale perski najczęściej używanych języków. Perski należy do aryjskiej lub Iranu oddział indoeuropejskiej rodziny językowej. Najstarsze zapisy w terminie staroperski imperium Achemenidów, a przykłady staroperski zostały znalezione w dzisiejszym Iranie, Iraku, Turcji i Egipcie.

W późnym wieku 8 perski był bardzo Arabized i pisemne w zmodyfikowanej pisma arabskiego. Spowodowało to ruch wspieranie ożywienia Perskiej. Ważnym wydarzeniem tego odrodzenia było pismem Shahname przez Ferdowsi (perski: Epic of Kings), epopei narodowej Iranu, który powiedział, że został napisany w całości w rodzimych Perskiej. Doprowadziło to do silnego Odzyskanie przez irański tożsamości narodowej, i to w części należności za utrzymywanie Perskiej jako odrębny język.

Perski Arabski został przy średniej dla literackich i naukowych wkład w świecie islamskim, zwłaszcza w Anatolii, Azji Środkowej i subkontynencie Indyjskim. Poezja jest bardzo ważną częścią kultury perskiej. Poezja jest stosowany w wielu klasycznych dzieł Perskiej, czy z literatury, nauki, czy metafizyki. literatury perskiej został uznany przez takich myślicieli, jak Goethe, jak jeden z czterech głównych instytucji literatury światowej.

Język perski przygotowała wiele znanych poetów, jednak tylko kilka poetów Rumi i Omar Chajjam mają utwardzonych popularne wśród czytelników zachodnich, mimo że lubi Hafez, Saadi, Nezami Attar, SANAI, Naser Khusraw, Jami są uznane przez Wielu Irańczyków być równie wpływowe. Książki znanych poetów, które zostały przetłumaczone na języki zachodnie od 1634 roku. Przykładem jest wpływ perski poetycki wiersz, poniżej której jest bardzo popularne:

Sztuki i architektury

Większy Iran jest domem dla jednego z najbogatszych tradycjach artystycznych w historii świata i obejmuje wiele dyscyplin, w tym architektura, malarstwo, tkactwo, garncarstwo, kaligrafii, obróbki metali i kamiennych murów. Tkania dywanów jest jednym z najwybitniejszych przejawów kultury i sztuki perskiej i sięga starożytnej Persji. Persowie byli pierwszymi, do wykorzystania matematyki, geometrii i astronomii w zakresie architektury i również niezwykłe umiejętności w tworzeniu ogromne kopuły, które często widać w strukturze bazary i meczety. Głównych typów budynków klasycznego irańskiej architektury meczet i pałac. Iran, obok domu jest do wielu domów i galerie sztuki, posiada również jeden z największych i cenne zbiory klejnot na świecie.

Iran zajmuje siódme wśród krajów świata, z najbardziej archeologicznych ruin architektonicznych i atrakcji od starożytności uznane przez UNESCO. Piętnaście Światowego Dziedzictwa UNESCO Witryny są wytwory architektury Iranu.

Nauka i technologia

Ancient Irańczyków zbudowany Qanats i Yakhchal zapewnić i utrzymać wodę. Pierwszy wiatrak się w Iranie w 9. wieku. W tym okresie, Persji stał się centrum produkcji instrumentów naukowych, zachowując jego reputację jakości oraz w 19 wieku.

Iran stara się przywrócić złoty wiek nauki Perskiej. Kraju, jego produkcja wzrosła prawie dziesięciokrotnie publikacji od 1996 do 2004, i została uznana pierwszy pod względem tempa wzrostu produkcji po Chinach.

W biomedycyny, Iranu Instytut Biochemii i Biofizyki jest krzesło UNESCO w biologii.

Ton irańskiego programu jądrowego rozpoczęto w 1950 roku. Iran jest 7 krajów w produkcji sześciofluorku uranu. istniejących urządzeń Iranu zawiera kilka reaktorów badawczych, w kopalni uranu, niemal całkowity komercyjnych reaktorów jądrowych, i do przetwarzania uranu, które obejmują zakładu wzbogacania uranu.

Irańskiej Agencja Kosmiczna rozpoczęła swoje pierwsze satelity rozpoznawcze nazwie Sina-1 w 2006 r. i rakiety kosmicznej w 2007 r.,

Irańskich naukowców poza Iran podjął również znaczący wkład do nauki. W 1960 roku, Ali Javan współpracy wynalazł pierwszy laser gazu i teorii zbiorów rozmytych została wprowadzona przez Lotfi Zadeh. Amerykanka irańskiego pochodzenia ciąg teoretyk Cumrun Vafa proponowany twierdzenia Vafa-Witten wraz z Edward Witten.

Sport

Z czego dwie trzecie ludności Iranu w wieku 25 lat, wielu sportów są praktykowane w Iranie, zarówno tradycyjnych jak i nowoczesnych. Iran jest kolebką polo,